کمبود کلسیم
هیپوکلسمی، که به عنوان بیماری کمبود کلسیم نیز شناخته می شود، هنگامی رخ می دهد که خون مقادیر کمی کلسیم داشته باشد.
کمبود طولانی مدت کلسیم می تواند منجر به آسیبهای دندانی، آب مروارید، تغییر در مغز و پوکی استخوان شود که باعث شکننده شدن استخوان ها میشود.
کمبود کلسیم ممکن است علائم اولیه نداشته باشد. معمولاً خفیف است اما بدون درمان می تواند تهدیدی برای سلامت بدن باشد.
در این مقاله، چگونگی پیشگیری یا درمان بیماری کمبود کلسیم را بیان می کنیم. ما همچنین علائم آن و اینکه چه کسی در معرض خطر است را شرح می دهیم.
علائم کمبود کلسیم چیست؟
کلسیم برای بسیاری از عملکردهای بدن ضروری است، بنابراین کمبود می تواند اثرات گسترده ای بر روی بدن از جمله بر روی عضلات، استخوان ها و دندان ها و همچنین بر سلامت روان داشته باشد.
اگر مصرف کم رژیم غذایی عامل کمبود آن باشد، معمولاً علائم اولیه وجود ندارد. در طولانی مدت، ممکن است فرد دچار پوکی استخوان یا تراکم استخوان کم شود. در صورت عدم درمان کمبود کلسیم، این کمبود می تواند منجر به پوکی استخوان یا شکنندگی استخوان شود. با این حال، رژیم معمولاً عامل آن نیست. کمبود کلسیم در درجه اول ناشی از مشکلات سلامتی یا بیمارییهایی مانند نارسایی کلیه، برداشتن معده یا استفاده از داروهای خاص مانند داروهای ادرارآور است.
در ادامه با جزئیات بیشتری علائم کمبود کلسیم را بررسی می کنیم.
مشکلات عضلانی
فردی که دچار کمبود کلسیم است ممکن است این علائم را تجربه کند:
1_ دردهای عضلانی، گرفتگی و اسپاسم
2_درد در ران و بازوها هنگام راه رفتن یا حرکت
3_بی حسی و سوزن سوزن شدن در دست ها، بازوها، پاها و همچنین اطراف دهان
این علائم ممکن است بیایند و بروند، اما تمایل ندارند با فعالیت از بین بروند. تجربه شدیدتر این علائم نشان از کمبود شدیدتری در بدن هست، که میتواند منجر به تشنج، آریتمی و حتی مرگ شود.
خستگی شدید
مقادیر کم کلسیم می تواند باعث خستگی مفرط شود که شامل کمبود انرژی و یک احساس سستی در بدن است. همچنین می تواند منجر به بی خوابی شود. خستگی ناشی از کمبود کلسیم همچنین می تواند شامل سبکی سر، سرگیجه و مه مغزی باشد که مشخصه آن عدم تمرکز، فراموشی و گیجی است.
علائم ناخن و پوست
در صورت کمبود کلسیم ممکن است لکه های سفید یا نقاطی را در امتداد ناخن های خود مشاهده کنید.
کمبود کلسیم پایدار میتواند باعث این علائم شود:
پوست خشک
ناخن های خشک و شکننده
موهای زبر
آلوپسی، که باعث ریزش مو به صورت سکه ای میشود.
اگزما یا التهاب پوستی که می تواند منجر به خارش یا لکه های خشک شود.
پسوریازیس
پوکی استخوان
استخوان ها به خوبی کلسیم را ذخیره میکنند اما برای داشتن استحکام کافی به سطح بالایی از کلسیم نیاز دارند. وقتی سطح کلی کلسیم در بدن پایین باشد، بدن می تواند مقداری کلسیم از استخوان ها گرفته و آنها را شکننده و مستعد آسیب دیدگی کند. با گذشت زمان، پایین بودن سطح کلسیم بدن میتواند باعث پوکی استخوان و کاهش تراکم مواد معدنی در استخوان ها شود. این مساله میتواند منجر به پوکی استخوان شود، که باعث نازک شدن استخوان ها و آسیب پذیری در برابر شکستگی ها، درد و همچنین مشکلاتی در وضعیت قرارگیری بدن میشود. سالها طول می کشد تا پوکی استخوان و سایر عوارض کمبود کلسیم ایجاد شود.
سندروم پیش از قاعدگی شدید
سطح پایین کلسیم با سندرم قبل از قاعدگی شدید میتواند مرتبط باشد.
شرکت کنندگان در یک مطالعه 2017 گزارش دادند که پس از مصرف 500 میلی گرم (میلی گرم) کلسیم روزانه به مدت 2 ماه، بهبود خلق و خو و کاهش میزان احتباس مایعات وجود دارد.
در سال 2019،یک تیم از محققان نتیجه گرفتند که سطح پایین ویتامین دی و کلسیم در نیمه دوم چرخه قاعدگی ممکن است در علائم سندروم پیش از قاعدگی نقش داشته باشد. این تیم پیشنهاد کرد که مکمل های کلسیم میتوانند به تسکین علائم کمک کنند.
آسیبهای دندانی
وقتی بدن فاقد کلسیم باشد، آن را از منابعی مانند دندان ها بیرون می کشد که می تواند منجر به مشکلات دندانی شود، از جمله:
پوسیدگی دندان
دندانهای شکننده
لثه تحریک شده
ریشه های ضعیف دندان
همچنین، کمبود کلسیم در نوزاد می تواند رشد دندان را مختل کند.
افسردگی
شواهد نشان می دهد که کمبود کلسیم ممکن است با اختلالات خلقی، از جمله افسردگی مرتبط باشد، اگرچه تأیید این امر به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
هر کسی که مشکوک به مشاهده علائم افسردگی در اثر کمبود کلسیم است، باید با پزشک مشورت کند. پس از بررسی سطح کلسیم فرد، پزشک ممکن است یک مکمل کلسیم را توصیه کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه شود؟
هر کسی که علائم کمبود کلسیم را تجربه می کند باید با پزشک مشورت کند. پزشک با انجام آزمایش سطح کلسیم را در خون بررسی میکند و در صورت لزوم مکمل مناسب را برای شما تجویز مینمایند.
پزشکان هیپوکلسمی یا کمبود کلسیم را غلظت کلسیم خون زیر 8.8 میلی گرم در دسی لیتر تعریف می کنند.
میزان مجاز غذایی توصیه شده منبع کلسیم برای بزرگسالان 19 تا 50 ساله 1000 میلی گرم در روز است. بزرگسالان مسن به مقدار بیشتری احتیاج دارند: زنان حداقل 51 ساله و مردان حداقل 71 ساله باید 1200 میلی گرم کلسیم در روز مصرف کنند.
چه عواملی باعث هیپوکلسمی می شود؟
بسیاری از افراد با افزایش سن در معرض خطر کمبود کلسیم قرار دارند. این کمبود ممکن است به دلیل عوامل مختلفی باشد، از جمله:
- عدم مصرف کلسیم کافی در طی یک دوره طولانی مدت، به ویژه در دوران کودکی.
- داروهایی که ممکن است جذب کلسیم را کاهش دهند.
- عدم تحمل غذایی به غذاهای غنی از کلسیم
- تغییرات هورمونی ، به ویژه در زنان
- عوامل ژنتیکی خاص
اطمینان از مصرف مناسب کلسیم در همه سنین مهم است. مقدار لازم کلسیم در روز برای هر فرد متفاوت است و پزشک میتواند این مقدار را برای هر شخص تعیین کند. زنان باید در دوران میانسالی زودتر از مردان مصرف کلسیم خود را شروع کنند. تأمین نیاز کلسیم لازم به ویژه با نزدیک شدن به دوران یائسگی بسیار مهم است. در دوران یائسگی، زنان همچنین باید میزان کلسیم دریافتی خود را افزایش دهند تا خطر پوکی استخوان و بیماری کمبود کلسیم را کاهش دهند. همچنین کاهش ترشح هورمون استروژن در دوران یائسگی باعث از بین رفتن بافت استخوان ها در خانمها می شود.
اختلال هورمونی هیپوپاراتیروئیدیسم نیز ممکن است باعث بیماری کمبود کلسیم شود. افراد مبتلا به این بیماری به اندازه کافی هورمون پاراتیروئید که سطح کلسیم را در خون کنترل می کند، تولید نمیکنند.
از دیگر دلایل هیپوکلسمی می توان به سوءتغذیه و سوءجذب اشاره کرد.
سوءتغذیه زمانی است که به اندازه کافی مواد مغذی دریافت نمی کنید، در حالی که سوءجذب هنگامی است که بدن شما نمی تواند ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز از غذا را جذب کند.
دلایل دیگر عبارتند از
1.کمبود ویتامین دی که جذب کلسیم را دشوار می کند.
2.داروهایی مانند فنی توئین، فنوباربیتال، ریفامپین، کورتیکواستروئیدها و داروهایی که برای درمان کلسیم مازاد در بدن استفاده می شوند.
3.پانکراتیت
4.هیپرمنیزمی و هیپومنیزمی
5.هیپرفسفاتمی
6.شوک سپتیک
7.انتقال خون گسترده
8.نارسایی کلیه
9.داروهای شیمی درمانی خاص
10.سندرم استخوان گرسنه که ممکن است پس از جراحی برای هایپرپاراتیروئیدیسم رخ دهد.
11.برداشتن بافت غده پاراتیروئید به عنوان بخشی از جراحی برداشتن غده تیروئید.
درمان و پیشگیری
مطمئن ترین و آسان ترین راه برای درمان یا جلوگیری از کمبود کلسیم، افزایش استفاده از منابع کلسیم در رژیم غذایی است.
برخی از غذاهای غنی از کلسیم عبارتند از:
1.محصولات لبنی، مانند شیر، پنیر و ماست
2.لوبیا
3.انجیر
4.کلم بروکلی
5.توفو
6.شیر سویا
7.اسفناج
8.غلات غنی شده
9.آجیل و دانه ها، از جمله بادام و دانه کنجد
قبل از مصرف مکمل های کلسیم، با یک پزشک صحبت کنید. مصرف بیش از حد کلسیم میتواند مسئله ای به نام هایپرکلسمی ایجاد کند که می تواند خطر بیماری های قلبی عروقی، سنگ کلیه و سایر مشکلات جدی سلامتی را افزایش دهد.
وقتی کمبود شدید باشد یا مکمل ها و رژیم غذایی به نتایج کافی نرسند، پزشک ممکن است تزریق کلسیم را تجویز کند.
اگر دوز کلسیم روزانه خود را فراموش کنید، یک شبه دچار کمبود کلسیم نخواهید شد. اما هنوز هم مهم است که تلاش کنیم کلسیم کافی هر روز دریافت کنیم، زیرا بدن به سرعت از آن استفاده می کند. گیاهخواران به دلیل اینکه محصولات لبنی غنی از کلسیم نمی خورند، به سرعت دچار کمبود کلسیم می شوند.
کمبود کلسیم علائم کوتاه مدت ایجاد نمی کند زیرا بدن با مصرف مستقیم آن از استخوان ها سطح کلسیم را حفظ می کند. اما سطح پایین کلسیم در طولانی مدت می تواند اثرات جدی داشته باشد.
سخن آخر
کلسیم ماده معدنی مهمی است که ممکن است به اندازه کافی از آن استفاده نکنید. در حالی که محصولات لبنی بیشترین مقدار این ماده معدنی را دارا میباشند، منابع خوب زیادی نیز وجود دارد که بسیاری از آنها گیاهی هستند.
با خوردن لیست متنوعی از غذاهای موجود در این مقاله می توانید به راحتی کلسیم مورد نیاز خود را برآورده کنید.
منبع: